Η Νίκη Σπάρταλη είναι η φωτογράφος που γνωρίζουμε όχι μόνον από την σημαντική προσωπική της δουλειά, αλλά και από τα εργαστήρια στα οποία, εδώ και χρόνια διδάσκει την τέχνη της φωτογραφίας με μεγάλη επιτυχία.
Αφορμή για την σημερινή μας συνέντευξη στάθηκε η έκθεση φωτογραφίας των μελών του εργαστηρίου της με τίτλο “Λανθάνον” (Ιστορίες που υπάρχουν χωρίς να φαίνονται). Η έκθεση εγκαινιάζεται στο Κατάλυμα της Γαλλίας στη Ρόδο το Σάββατο 9 Μαϊου και θα διαρκέσει έως τις 18 Μαϊου.
Συνέντευξη στην Ευρυδίκη Κοβάνη
Μιλήστε μας για την έκθεση φωτογραφίας του εργαστηρίου σας που θα πραγματοποιηθεί στο Κατάλυμα της Γαλλίας.
Η έκθεση «Λανθάνον» ξεκίνησε από μια απλή σκέψη: ότι πολλά από όσα μας απασχολούν δεν φαίνονται άμεσα. Υπάρχουν, αλλά παραμένουν στις σκέψεις ανθρώπων και στις καθημερινές κινήσεις τους — χωρίς ποτέ να είναι πλήρως ορατά.
Οι μαθητές δούλεψαν πάνω σε ιστορίες και καταστάσεις που δεν γίνονται πάντα αντιληπτές με την πρώτη ματιά· χρειάζονται χρόνο, προσοχή και κυρίως μια διάθεση να είσαι παρών.
Μας απασχόλησαν στιγμές και εμπειρίες που συχνά περνούν απαρατήρητες, όχι γιατί δεν υπάρχουν, αλλά γιατί δεν σταματάμε να τις δούμε. Ζούμε σε μια καθημερινότητα όπου εύκολα αποσπώμαστε —με το βλέμμα στραμμένο αλλού— και κάπως έτσι χάνουμε όσα συμβαίνουν μπροστά μας.
Στην έκθεση αυτή, η εικόνα δεν μένει μόνο στον τοίχο. Αναπτύσσεται στον χώρο μέσα από εγκαταστάσεις, κατασκευές και στοιχεία που καλούν τον θεατή να κινηθεί, να πλησιάσει και να συμμετέχει. Υπάρχουν σημεία όπου μπορεί να αλληλεπιδράσει, να συνθέσει, να παρατηρήσει πιο ενεργά.
Για μένα, το πιο σημαντικό είναι αυτή η μετάβαση: από το να «βλέπεις» κάτι, στο να αρχίζεις να το προσέχεις πραγματικά. Και κάπου εκεί, μέσα σε αυτή τη μικρή καθυστέρηση, εμφανίζεται το λανθάνον.
Πώς σχετίζεται ο τίτλος της έκθεσης «Λανθάνον» με αυτά που θα δούμε;
Ο τίτλος «Λανθάνον» συνδέεται με ό,τι υπάρχει χωρίς να γίνεται άμεσα αντιληπτό. Με ενδιέφερε αυτή η κατάσταση του «παρόντος αλλά αόρατου» — κάτι που δεν λείπει, αλλά δεν το προσέχουμε.
Διδάσκετε εδώ και χρόνια την τέχνη της φωτογραφίας. Τι έχετε αποκομίσει μέσα από αυτή την εμπειρία σας;
Η διδασκαλία της φωτογραφίας, όλα αυτά τα χρόνια, με έχει κάνει να ξαναβλέπω τα πράγματα από την αρχή. Μέσα από τους μαθητές θυμάμαι πόσο σημαντικό είναι να διατηρείς μια φρέσκια ματιά και να μην θεωρείς τίποτα δεδομένο.
Κάθε ομάδα είναι διαφορετική και αυτό κρατά τη διαδικασία ζωντανή. Υπάρχει μια ενέργεια, μια αμεσότητα, που σε αναγκάζει να επανεξετάζεις τον τρόπο που βλέπεις και δουλεύεις.
Τελικά, αυτό που αποκομίζω περισσότερο δεν είναι μόνο η εξέλιξη των μαθητών, αλλά και μια διαρκής επανασύνδεση με το γιατί κάνω αυτό που κάνω.
Ποια είναι η σπουδαιότερη συμβουλή που θα δίνατε στους μαθητές σας;
Να μάθουν να παρατηρούν. Να μην βιάζονται να τραβήξουν, αλλά να σταθούν λίγο παραπάνω σε αυτό που έχουν μπροστά τους.
Και να μην φοβούνται να δοκιμάζουν. Δεν χρειάζεται όλα να είναι σωστά ή «τέλεια». Μέσα από τα λάθη και τον πειραματισμό βρίσκεις τελικά αυτό που σε εκφράζει.
Αν κρατούσα κάτι πιο ουσιαστικό, είναι αυτό: να εμπιστευτούν τη δική τους ματιά. Να μην προσπαθούν να μοιάσουν σε κάτι, αλλά να δουν τι είναι αυτό που τους τραβάει πραγματικά.
Υπάρχει «φωτογραφικό ταλέντο»; Γεννιέται ή γίνεται ο καλός φωτογράφος;
Ναι, υπάρχει μια φυσική ευαισθησία σε κάποιους ανθρώπους — ένας τρόπος να βλέπουν τον κόσμο λίγο διαφορετικά. Αλλά αυτό από μόνο του δεν αρκεί.
Η φωτογραφία καλλιεργείται. Γίνεται μέσα από την παρατήρηση, την εξάσκηση και την επιμονή. Μαθαίνεις να βλέπεις καλύτερα, να καταλαβαίνεις το φως, να αφαιρείς ό,τι περιττό και να μένεις στο ουσιαστικό.
Οπότε θα έλεγα ότι δεν είναι κάτι που «είσαι» από την αρχή, αλλά κάτι που διαμορφώνεται στην πορεία. Και αυτό είναι ίσως το πιο ενδιαφέρον κομμάτι της.
Τι είναι αυτό που σας ενθουσιάζει περισσότερο στη διαδικασία μίας φωτογράφησης;
Αρχικά να πω ότι προσωπικά αυτό που μου αρέσει περισσότερο ως κατηγορία φωτογραφίας είναι η σκηνοθετημένη. Μου αρέσει η δυνατότητα να μετατρέπεις μια ιδέα, ένα συναίσθημα ή μια εικόνα που έχεις στο μυαλό σου σε κάτι πραγματικό.
Υπάρχει κάτι πολύ δημιουργικό στο ότι «χτίζεις» μια σκηνή από την αρχή και ελέγχεις όλα τα στοιχεία — το φως, τον χώρο, τα αντικείμενα, την κίνηση, την έκφραση. Αυτός ο έλεγχος δεν είναι περιορισμός· είναι τρόπος να διαμορφώσεις ακριβώς την ατμόσφαιρα που θέλεις.
Ταυτόχρονα, με ενδιαφέρει πολύ η αφήγηση που προκύπτει. Μια εικόνα δεν λέει μόνο αυτό που βλέπεις, αλλά και αυτό που υπονοεί — τι προηγήθηκε και τι μπορεί να ακολουθεί. Ο θεατής γίνεται μέρος αυτής της ερμηνείας.
Και τέλος, υπάρχει πάντα κάτι ζωντανό στη συνεργασία με άλλους ανθρώπους και στην προσοχή στη λεπτομέρεια. Είναι μια διαδικασία που δεν τελειώνει ποτέ στην πρώτη εκδοχή της εικόνας, αλλά εξελίσσεται μέχρι να αποκτήσει την τελική της μορφή.
Τι σημαίνει για εσάς φωτογραφίζω;
Για μένα το «φωτογραφίζω» συνδέεται άμεσα με τη σκηνοθεσία, όπως είπα και πριν. Δεν είναι μια στιγμιαία πράξη, αλλά μια διαδρομή προετοιμασίας.
Μου αρέσει αυτή η διαδικασία του να ψάχνεις τι θα βάλεις μέσα στην εικόνα σου, να βρίσκεις τον χώρο που της ταιριάζει, τα πρόσωπα, τις συνθήκες, ακόμη και τον χρόνο ή τον καιρό που θα τη διαμορφώσει. Ταυτόχρονα είναι και το να σχεδιάζεις αυτό που έχεις στο μυαλό σου — μια έννοια, μια εικόνα ή κάτι το φανταστικό — και να προσπαθείς να τη μεταφράσεις σε οπτική μορφή.
Είναι σαν να οργανώνεις ένα μικρό σύμπαν πριν πατήσεις το κλικ. Σε αυτό το στάδιο νιώθω ότι η φωτογραφία ήδη έχει ξεκινήσει — πριν καν τραβηχτεί η εικόνα.
ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΟ ΦΩΤΟΓΡΑΦΙΑΣ
Το Εργαστήριο Φωτογραφίας ιδρύθηκε τον Οκτώβριο του 2018 και λειτουργεί με στόχο την ουσιαστική και βιωματική προσέγγιση της φωτογραφίας.
Τα τμήματα είναι ολιγομελή και πραγματοποιούνται σε εβδομαδιαία βάση, δίνοντας τη δυνατότητα στους συμμετέχοντες να εξελίσσονται με τον δικό τους ρυθμό και να επιλέγουν διαφορετικές ενότητες ανάλογα με τα ενδιαφέροντά τους.
Στο τέλος κάθε κύκλου μαθημάτων παρέχεται βεβαίωση παρακολούθησης, ενώ κάθε χρόνο διοργανώνεται έκθεση φωτογραφίας, όπου παρουσιάζεται το έργο των μαθητών και η συνολική δουλειά της χρονιάς.
ΠΟΙΑ ΕΙΝΑΙ Η ΝΙΚΗ ΣΠΑΡΤΑΛΗ
Η Νίκη Σπάρταλη γεννήθηκε στο Redhill του Ηνωμένου Βασιλείου αλλά μεγάλωσε στη Ρόδο. Σπούδασε φωτογραφία με πτυχίο ΒΑ Ηonours από το Middlesex University και συνέχισε τις μεταπτυχιακές της σπουδές στο University of Wales.
Επιστρέφοντας στη Ρόδο, ξεκίνησε να εργάζεται ως ελεύθερη επαγγελματίας φωτογράφος για ξενοδοχεία, οικογενειακές φωτογραφίσεις και προϊόντα. Για αρκετά χρόνια δίδαξε φωτογραφία σε ομάδες, σε συλλόγους και στα Εκπαιδευτήρια «ΡΟΔΙΩΝ ΠΑΙΔΕΙΑ.
Το 2013 δημιούργησε την ερασιτεχνική φωτογραφική ομάδα Almas, που δραστηριοποιήθηκε στη Ρόδο μέχρι το 2022. To 2018 ξεκίνησε το δικό της εργαστήριο μαθημάτων φωτογραφίας στον χώρο του στούντιο της.
Παρακολουθεί συστηματικά σεμινάρια που διοργανώνονται από γνωστούς φωτογράφους. Όπως λέει και η ίδια, «για να μπορείς να εξελίσσεσαι πρέπει να μην σταματάς να μαθαίνεις».
Καλλιτεχνικά, πλέον, δεν της αρκεί μόνο η κλασική φωτογραφία. Ενημερώνεται διαρκώς για τις νέες τάσεις, πειραματίζεται με μικτές τεχνικές, με φόρμες, με υλικά, με το βίντεο. Της αρέσει να ψάχνει ιδέες που θα της δώσουν την ευκαιρία να δουλέψει με τον εαυτό της, τα συναισθήματά της αλλά και τη σχέση με τους γύρω της.
Έχει συμμετάσχει σε ομαδικές φωτογραφικές εκθέσεις σε Ρόδο, Αθήνα, Λονδίνο, Ουαλία και Ρώμη.
About Author
